Hôm nay bạn đã làm gì cho 5 năm tới?

11 giờ đêm, bạn gấp máy tính lại sau một ngày gần như không có phút nào ngơi tay. Tin nhắn đến là trả lời, việc phát sinh là xử lý, cuộc họp này vừa xong thì cuộc họp khác lại tới. Có khi bữa trưa cũng chỉ ăn cho nhanh để quay lại làm tiếp. Bạn mệt, nhưng ít nhất bạn biết hôm nay mình không hề lười. Bạn đã làm rất nhiều việc.

Nhưng trước khi đi ngủ, thử hỏi mình một câu: trong tất cả những việc đã làm hôm nay, có việc nào đang đưa mình đến gần hơn với cuộc sống mình muốn có sau 5 năm nữa không?

Văn từng ngồi im trước câu hỏi đó. Không phải vì hôm ấy mình không làm gì. Ngược lại, mình bận từ sáng đến tối. Chỉ là khi nhìn kỹ lại, phần lớn những việc mình làm đều để giải quyết chuyện trước mắt, để ngày hôm nay không có vấn đề gì xảy ra. Còn cuộc sống 5 năm sau sẽ thế nào, mình gần như chưa làm gì cho nó.

Điều đáng sợ là chuyện đó không chỉ xảy ra trong một ngày. Nếu không để ý, chúng ta có thể sống như vậy suốt nhiều năm: ngày nào cũng bận, tối nào cũng mệt, nhưng nơi mình muốn đến thì vẫn còn rất xa.

Có những điều mình đã biết từ lâu, chỉ là chưa thật sự làm

Tối qua, Văn mở nghe lại bài “Lộ trình trở thành triệu phú trong 5 năm” của thầy Phạm Thành Long. Đây không phải lần đầu mình nghe bài này. Lần trước nghe, Văn thấy rất hay. Mình cũng ghi chép, cũng hào hứng và có cảm giác đã hiểu được nhiều thứ. Nhưng rồi buổi học kết thúc, cuộc sống lại tiếp tục. Việc nào gấp thì làm trước, chuyện nào xảy ra thì xử lý chuyện đó. Những điều quan trọng nhưng chưa cấp bách cứ được để lại cho một ngày nào đó.

Lần này nghe lại, Văn không còn thấy “hay” như trước. Mình thấy tiếc. Vì có một lúc Văn chợt nhận ra: 5 năm trước mình đã được nghe gần như những điều này rồi. Nếu ngày ấy mình làm nghiêm túc hơn, đều đặn hơn và bớt dễ dãi với bản thân hơn một chút, có lẽ cuộc sống hôm nay đã khác.

Cảm giác ấy giống như mình từng được đưa cho một tấm bản đồ. Mình xem rất kỹ, còn gật gù rằng con đường này đúng. Nhưng sau đó lại gấp bản đồ, cất vào túi và tiếp tục đi theo thói quen cũ. Năm năm sau mở ra xem lại, con đường vẫn nằm nguyên ở đó. Chỉ có thời gian của mình là đã đi qua.

Thứ khiến Văn buồn không phải vì mình không biết. Mà vì mình đã biết, chỉ là chưa làm đến nơi đến chốn.

Vì sao chúng ta biết việc cần làm nhưng vẫn không làm?

Ngay đầu bài giảng, thầy nói một điều làm Văn phải dừng lại nghe thêm lần nữa. Đại ý là lộ trình này được làm ra để người học có thể tự đi mà sau này không cần phụ thuộc vào thầy nữa. Tuy nhiên, số người thật sự đi hết hành trình có lẽ sẽ rất ít, gần như bằng không, bởi con người thường thích việc dễ và né việc khó.

Nghe hơi buồn, nhưng Văn không phản bác được. Vì mình đã từng như vậy. Có những hôm biết rõ mình cần ngồi lại để lên kế hoạch, nhưng điện thoại vừa báo tin nhắn là cầm lên trả lời. Biết mình cần học thêm một kỹ năng mới, nhưng đến tối lại tự nhủ hôm nay mệt rồi, mai học. Biết có một việc quan trọng cho tương lai, nhưng vì nó chưa gấp nên cứ để đó.

Chúng ta thường không bỏ cuộc một cách rõ ràng. Ít ai tự nói rằng mình không cần tương lai ấy nữa. Mình chỉ hoãn lại một ngày, rồi thêm một ngày nữa. Mỗi lần hoãn đều có một lý do nghe khá hợp lý: hôm nay nhiều việc, tuần này đang bận, tháng này chưa thuận lợi, đợi giải quyết xong chuyện này rồi bắt đầu. Nhưng nhiều cái “để mai” ghép lại với nhau, quay đi quay lại đã thành vài năm.

Việc dễ thường cho mình cảm giác đã hoàn thành ngay lập tức. Trả lời xong một tin nhắn, xử lý xong một vấn đề hay kết thúc một cuộc họp đều khiến mình thấy hôm nay đã làm được việc. Trong khi những việc quan trọng cho 5 năm tới thường chưa cho kết quả ngay. Một buổi học chưa làm mình giỏi lên. Một buổi tập chưa làm mình khỏe hẳn. Một ngày xây hệ thống chưa giúp doanh nghiệp tự vận hành. Vì chưa thấy kết quả nên mình dễ quay về với những việc quen thuộc và có phản hồi nhanh hơn.

Đó là lý do một người có thể rất chăm chỉ nhưng vẫn không tiến xa như mình mong muốn. Chăm chỉ không sai. Vấn đề nằm ở chỗ sức lực của mình đang được dành cho điều gì.

Có một thời gian Văn rất giỏi chạy nhưng chưa biết cách xây

Từ năm 2013 đến 2018, Văn làm F&B. Thời điểm đó, mình thấy cơ hội là lao vào, thấy thị trường có vẻ tốt là xuống tiền. Lúc nào cũng chạy, cũng xoay và nghĩ chỉ cần cố thêm một chút là mọi thứ sẽ ổn. Nhìn từ bên ngoài, đó có thể là hình ảnh của một người quyết liệt và không ngại khó.

Sau này nhìn lại, Văn mới hiểu mình giỏi làm cho mọi thứ chạy nhanh, nhưng chưa giỏi làm cho nó đứng vững. Mình giống người xây nhà mà cứ muốn lên tầng thật nhanh, trong khi phần móng bên dưới chưa đủ chắc. Ngôi nhà vẫn có thể lên. Nhìn từ ngoài vẫn có vẻ ổn. Nhưng người ở bên trong lúc nào cũng lo vì biết chỉ cần một biến cố đủ lớn, mọi thứ có thể chao đảo.

Năm 2018, bố Văn mất. Năm 2022, mẹ Văn nhận chẩn đoán u lympho. Hai cột mốc ấy làm mình thay đổi rất nhiều. Trước đó, Văn vẫn nghĩ mình còn thời gian. Việc hôm nay chưa làm thì để mai. Chưa quan tâm sức khỏe thì lúc nào rảnh sẽ chăm. Chưa dành được nhiều thời gian cho gia đình thì đợi công việc ổn hơn. Nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng đợi mình thu xếp xong.

Có những chuyện đến rất nhanh. Khi ấy, mình mới hiểu thứ mình xây không thể chỉ hoạt động khi mình còn khỏe, còn có mặt và còn tự tay ôm hết mọi việc. Nó phải đủ chắc để những người mình thương còn dựa vào được. Có lẽ vì vậy mà lần này nghe lại câu chuyện “triệu phú trong 5 năm”, Văn không nghĩ nhiều đến chữ triệu phú. Mình nghĩ về thời gian. Năm năm nghe thì dài, nhưng thật ra trôi rất nhanh.

Muốn xây cao, trước hết phải làm lại phần móng

Trong bài giảng, thầy kể chuyện mẹ thầy xây nhà. Bà làm phần móng rất chắc. Ban đầu có bao nhiêu tiền thì xây bấy nhiêu, sau này có điều kiện mới xây thêm tầng. Vì cái móng đã được chuẩn bị từ đầu nên muốn xây tiếp cũng không phải đập đi làm lại.

Nghe câu chuyện đó, Văn thấy mình trong đó. Ngày trước mình chỉ nhìn lên tầng trên. Mình muốn doanh thu cao hơn, công việc lớn hơn và nhiều khách hàng hơn. Nhưng ít khi quay lại hỏi bản thân đã đủ vững chưa, cách làm việc đã có hệ thống chưa, sức khỏe và những mối quan hệ quanh mình có chịu nổi tốc độ này không. Mình muốn có một cái cây lớn nhưng lại thiếu kiên nhẫn với phần rễ nằm dưới đất, đơn giản vì chẳng ai nhìn thấy nó.

Phát triển bản thân đôi khi được nói bằng những từ rất lớn, nhưng với Văn, nó bắt đầu từ những việc khá bình thường: giữ lời với chính mình, học cách quản lý thời gian, chăm sức khỏe, làm việc có hệ thống, biết mình yếu ở đâu và chịu khó sửa từng chút. Những việc này không tạo ra kết quả hào nhoáng ngay lập tức. Nhưng nếu không có chúng, càng đi nhanh mình càng dễ mệt và càng xây lớn càng dễ đổ.

Sau phần nền móng là bốn việc mà Văn thấy bất kỳ ai đang muốn thay đổi cuộc sống cũng nên ngồi xuống nhìn lại.

Bốn việc giúp kế hoạch 5 năm không chỉ nằm trên giấy

Việc đầu tiên là biết mình thật sự muốn đi đâu. Không phải điều nghe hay khi nói với người khác, cũng không phải con số nhìn đẹp khi đăng lên mạng. Đó phải là cuộc sống mình thật sự muốn sống. Khi biết điểm đến rồi, mình chia nó thành từng đoạn nhỏ để còn biết hôm nay cần đi bước nào. Văn cũng học được rằng mình nên ghi nhận những bước tiến nhỏ. Nếu chỉ cho phép bản thân vui khi chạm tới mục tiêu cuối cùng, có khi chúng ta sẽ sống rất mệt trong suốt cả hành trình.

Việc thứ hai là biến mục tiêu thành những việc phải làm mỗi ngày. Thầy gọi đó là DMO. Đây là phần Văn học được nhiều nhất và cũng là lý do mình lấy DMO đặt tên cho học viện. Một mục tiêu nếu không xuất hiện trong lịch làm việc hằng ngày thì phần lớn vẫn chỉ là một điều mình mong muốn. Chúng ta có thể nói về nó rất nhiều, nghĩ về nó mỗi tối, nhưng nếu ngày nào cũng không dành thời gian cho nó thì một năm sau nó vẫn nằm nguyên trong đầu.

Việc thứ ba là chấp nhận giai đoạn hỗn loạn. Sẽ có lúc mình không biết lựa chọn này có đúng không, có lúc nhìn người khác đi nhanh hơn rồi nghi ngờ bản thân, cũng có lúc chỉ muốn quay lại cách sống cũ vì ít nhất nó quen thuộc. Trước đây Văn cứ nghĩ cảm giác đó có nghĩa là mình đang đi sai. Sau này mới hiểu, đôi khi nó chỉ có nghĩa là mình đang học một cách sống mới và chưa quen. Không phải sự mơ hồ nào cũng cần được giải quyết ngay. Có những đoạn mình chỉ có thể hiểu sau khi đã bước qua.

Việc cuối cùng là đừng đi một mình. Càng sống, Văn càng tin điều này. Có những lúc mình không cần ai làm thay. Mình chỉ cần một người nhắc rằng mình đang đi lệch, một người chịu ngồi nghe khi mình rối hoặc một người đủ thương để nói thẳng điều mình đang cố né. Chúng ta vẫn phải tự bước bằng đôi chân của mình, nhưng có người đi cùng, nhiều đoạn đường sẽ bớt tối hơn.

“Triệu phú trong 5 năm” không phải một lời hứa

Văn muốn nói rõ điều này vì tiêu đề bài giảng rất dễ khiến người ta hiểu rằng đây là một lời hứa về thu nhập. Nhưng ngay từ đầu, thầy đã nói đến điều kiện phải làm ở cấp độ khó thì mới có câu chuyện 5 năm. Vì vậy, Văn không dám hứa rằng cứ làm theo một vài bước là sau 5 năm bạn sẽ có bao nhiêu tiền. Kết quả còn phụ thuộc vào hoàn cảnh, năng lực, lựa chọn và sự bền bỉ của mỗi người.

Điều Văn muốn chia sẻ lại chỉ là một cách để mình bớt sống trong cảnh ngày nào cũng bận nhưng vài năm sau nhìn lại vẫn thấy mình ở chỗ cũ. May mắn không phải thứ có thể trao cho nhau. Nhưng một cách làm tốt, một hệ thống phù hợp và một lời nhắc đúng lúc thì có thể.

Bài tập tối nay: nhìn lại một ngày của chính mình

Bạn chưa cần lập ngay một kế hoạch 5 năm thật đẹp. Tối nay chỉ cần lấy một tờ giấy và ghi lại những gì mình đã làm từ sáng đến giờ. Cứ ghi thật, không cần sửa cho đẹp và cũng không cần ngại nếu thấy mình đã dành nhiều thời gian cho những việc không đáng.

Ghi xong, hãy nhìn từng việc và tự hỏi: việc này giúp mình giải quyết cuộc sống hôm nay hay đang xây cuộc sống mình muốn có sau 5 năm?

Chúng ta vẫn phải lo cho hiện tại. Tiền điện, tiền nhà, khách hàng, nhân viên và gia đình đều là những điều không thể bỏ. Nhưng trong một ngày, mình cần giữ lại một chút thời gian cho tương lai của chính mình. Có thể đó là học một kỹ năng, đọc vài trang sách, tập thể dục, ngồi viết lại kế hoạch, gọi cho một người mình cần học hỏi hoặc bắt đầu việc quan trọng mà mình đã hoãn quá lâu.

Không cần phải là một việc lớn. Chỉ cần nó thật sự đưa mình đi về phía trước. Nếu nhìn tờ giấy và chưa thấy việc nào như vậy, cũng đừng trách bản thân. Ngày mai bắt đầu bằng một việc là được.

Chúng ta không lấy lại được 5 năm cũ, nhưng có thể bắt đầu 5 năm mới

Văn viết bài này không phải vì mình đã làm được hết. Mình viết vì đã có những đoạn không làm, rồi phải trả giá bằng chính thời gian của mình. Bây giờ nhìn lại, Văn biết đoạn nào con người ta dễ lạc, đoạn nào dễ bỏ cuộc và đoạn nào rất cần một người nhắc bên cạnh.

Văn biết ơn những người thầy đã chỉ đường cho mình khi mình chưa là ai, trong đó có thầy Phạm Thành Long. Nếu những điều Văn đã học và đã trải qua có thể giúp bạn bớt đi một vòng đường, mình muốn kể lại. Không giữ làm gì.

Nếu bạn có một người bạn lúc nào cũng bận, tối nào cũng mệt nhưng lâu rồi chưa hỏi mình đang đi đâu, hãy gửi bài này cho họ. Biết đâu thứ họ cần không phải thêm một lời khuyên, mà chỉ là một câu hỏi đúng lúc.

Trước khi rời bài viết này, hãy tự hỏi mình một câu thôi: hôm nay, mình đã làm gì cho 5 năm tới?

---

Tác giả: Văn Nguyễn Felix — Founder & CEO ASLAN ELITE
Đi tìm sự chắc chắn trong một thế giới đầy biến động.